De digitalisering van de Belgische pers

 

Algemene context

 

Het programma tot digitalisering van de Belgische pers maakt deel uit van een ambitieus plan dat in 2004 werd gelanceerd en betrekking heeft op de digitalisering van de verzamelingen van de federale wetenschappelijke instellingen.
Onder het toezicht van het Federale Wetenschapsbeleid ( BELSPO ) hebben de Koninklijke Bibliotheek van België ( KBR ) en het Documentatiecentrum Oorlog en Hedendaagse Maatschappij ( SOMA ) samen de praktische voorwaarden van dit project vastgelegd en zich ertoe verbonden om in te staan voor de volledige uitvoering. Achtereenvolgens werden de betrokken verzamelingen grondig bestudeerd, werd een bestek opgemaakt en werd een Europese offerteaanvraag gelanceerd, waarna – in november 2007 – de fase van uitbesteding van de digitalisering werd aangevat.

 

 

Zeldzame en kwetsbare zogenaamde 'historische' kranten

 

De zogenaamde ‘historische’ krantenverzamelingen moeten natuurlijk voorrang krijgen bij de digitalisering. Dit erfgoed is immers vaak vrij zeldzaam en heel kwetsbaar. Het krantenpapier dat sinds halverwege de 19de eeuw algemeen wordt gebruikt, verzuurt wanneer het in aanraking komt met de lucht en leidt tot de onvermijdelijke zelfvernietiging van de verzamelingen. Bovendien bezitten de kranten een uitzonderlijk documentair belang voor de meest uiteenlopende gebieden. Aldus bekeken biedt OCeRisering natuurlijk ongelooflijke perspectieven op het vlak van exploitatie van deze verzamelingen.

 

Op termijn zullen 3.000.000 pagina's online toegankelijk zijn

 

Het is de bedoeling om ca. 3 miljoen pagina’s te digitaliseren, te segmenteren, te OCeRiseren en ter raadpleging aan te bieden. Dit cijfer beslaat een selectie van 30 Belgische kranten (voor de periode 1831-1950); daarbij komen nog eens honderden clandestiene kranten uit beide wereldoorlogen evenals de door de bezetter gecensureerde pers die in diezelfde periodes (1914-1918 en 1940-1945) verscheen. Daarnaast heeft de KBR ook een selectie van kostbare kranten die tot de ‘schatkist’ van de instelling behoren gedigitaliseerd, maar niet ge-OCeRiseerd.

 

Een drastische selectie op basis van strenge criteria

 

De 30 gekozen ‘generieke’ titels werden geselecteerd op basis van strenge criteria die hun representativiteit vaststellen (oprichtingsdatum, taal van uitgifte, plaats van verschijning, geografisch gebied, ideologische en filosofische koers enzovoort). Het is belangrijk te benadrukken dat bijna de helft van deze kranten vandaag nog steeds verschijnen.
Voor elk van de geselecteerde titels werd rekening gehouden met de lanceringsdatum. De terminus ad quem werd bepaald op 31 december 1950. Gelijk wie zal echter kunnen vaststellen dat er soms grote lacunes zijn, getuige van de fysieke realiteit van de originele verzamelingen die werden verwerkt. Het spreekt vanzelf dat deze lacunes beetje bij beetje zullen worden gevuld.

 

Hoe de kranten raadplegen?

 

Concreet kan de gebruiker kiezen uit twee zoekmogelijkheden: opzoeken in volle tekst , van een specifieke term in één of meer beschikbare titels, alle jaren bij elkaar genomen, of de raadpleging door het doorbladeren van de verschillende nummers van een specifieke titel.

 

 

Marc D'Hoore