Belgica is de digitale bibliotheek van de Koninklijke Bibliotheek van België.
Ze biedt toegang tot verschillende categorieën van erfgoeddocumenten:

handschriften, gedrukte werken, kaarten, muziekpartituren, geluidsopnames,
verzamelingen van munten, penningen, tekeningen en prenten.

Belgica is ook:

een referentiebibliotheek gericht op Belgicana,
een zoekmotor met duizenden kranten pagina’s,
virtuele tentoonstellingen.

Belgica stelt twee manieren voor het raadplegen van documenten voor:

via verzamelingen (voorstellen van alle documenten die deel uitmaken van een verzameling zonder voorafgaande opzoeking)
via zoek resultaten (voorstelling van de resultaten van een opzoeking met een specifieke zoekterm).

Doelstellingen

Belgica biedt gratis en permanent toegang tot het elektronische erfgoed van de Koninklijke Bibliotheek van België en tot documenten die werden gedigitaliseerd door andere instellingen naar wier websites ze verwijst.

Belgica richt zich zowel tot vorsers als tot liefhebbers en nieuwsgierigen die nieuwe kennis willen vergaren en biedt wetenschappelijk betrouwbare informatie aan.
Belgica verrijkt de werkinstrumenten die ter beschikking staan van het gebruikelijke publiek van de Koninklijke Bibliotheek en laat toe een nieuw publiek te bereiken door contact te leggen met al wie niet ter plaatse kan komen wegens de geografische afstand of een beperkte mobiliteit.

Tot slot draagt Belgica bij tot de bewaring van de verzamelingen van de Koninklijke Bibliotheek van België, door de terbeschikkingstelling van elektronische kopieën te verkiezen boven de raadpleging van originele stukken.

Technische aspecten

Technische aspecten van digitalisering

De digitale reproductie van de documenten wordt uitgevoerd door het personeel van de Fotografische dienst of door andere werknemers van de Bibliotheek die deel uitmaken van de afdelingen waar de documenten worden bewaard en die een opleiding in scannen hebben genoten.
Alles hangt af van het type document dat moet worden gedigitaliseerd en van de dwingende aard van de beschermingsmaatregelen waaraan een document onderhevig kan zijn.
Bij het organiseren van het interne digitaliseringswerk wordt naar een evenwicht gezocht tussen een voldoende hoeveelheid en de tijd die nodig is voor het digitaliseren.
Het doel bestaat erin om voor een welbepaalde tijd een maximum aan inhoud te bieden.
Dat is de reden waarom de manier van digitalisering (fotografie of scannen) verschilt in functie van de aard van ‘erfgoed’ of ‘referentiemateriaal’ van het betrokken werk of de betrokken verzamelingen. Alle documenten worden gedigitaliseerd in een resolutie die is vastgesteld op 300dpi.

De erfgoedstukken worden bij voorkeur gescand, voor zover hun boekband 180 graden kan worden geopend. Is dit niet het geval, dan wordt het boek gefotografeerd.
De clichés worden bewaard in drie formaten (een ‘onbewerkte’ versie, een archiefversie in TIFF en een raadplegingsversie in JPEG), de scans in twee formaten (TIFF en JPEG).
Op basis van de TIFF-versies worden PDF-versies gecreëerd voor de documenten waarvan de documentaire eenheid meerdere clichés of scans samenbrengt, tenzij voor hun raadpleging een navigatiecapaciteit binnen het document vereist is (bv. kaarten, handschriften); in dit laatste geval wordt gebruik gemaakt van een aangepaste viewer die werkt met JPEG’s.
De referentiewerken worden enkel gescand, meestal op manuele wijze. Werken met talrijke identieke exemplaren kunnen echter worden afgesneden en automatisch worden gescand. Voor zover dat mogelijk is, krijgt dit type documenten een OCR, hetzij van de volledige tekst, hetzij enkel van de inhoudsopgave en de indexen.
De kranten worden automatisch gedigitaliseerd en ge-OCeRiseerd door een gespecialiseerde firma. De Bibliotheek controleert de kwaliteit van de digitalisering en de OCeRisering van de loten die de dienstverlener levert. De Bibliotheek is ook belast met de gecentraliseerde indexering van de verschillende gedigitaliseerde titels.
De geluidsdocumenten worden door een externe firma gedigitaliseerd en kunnen indien nodig worden gerestaureerd.

Technische aspecten van de raadpleging van digitale documenten

De documenten worden in Belgica beschikbaar gemaakt in een beeldkwaliteit die voldoende leesbaarheid biedt op een scherm, maar die verhindert dat ze kunnen worden afgedrukt met de kwaliteit van een uitgave.

Algemeen kunnen tekstdocumenten (gedrukte werken, kranten) en muziekpartituren worden geraadpleegd in de vorm van een PDF-document, daar ze een hoofdzakelijk informatieve inhoud hebben. Bij wijze van uitzondering kunnen de kostbare werken van alle categorieën (handschriften, gedrukte werken, kaarten) en alle geluidsdocumenten worden geraadpleegd met behulp van een aangepaste navigatietool die toelaat zowel de informatieve inhoud als de iconografische details of de details inzake makelij te beoordelen.

Alle documenten die toegankelijk zijn in Belgica, zijn overigens voorzien van beschrijvende en technische metagegevens die beantwoorden aan de internationale voorschriften die ter zake zijn aangenomen.

Digitaliseringsbeleid

Het digitaliseringsbeleid van de Koninklijke Bibliotheek van België omvat twee luiken:

de interne digitalisering, geval per geval, in het kader van de gebruikelijke werking van de Bibliotheek,
de uitbesteding aan een gespecialiseerde firma voor specifieke projecten van massadigitalisering.

Deze keuze is afhankelijk van het type te digitaliseren verzamelingen en van het volume te reproduceren pagina’s.

Interne digitalisering

Deze werkwijze is de principiële regel en wordt van geval tot geval toegepast in functie van een aantal prioriteiten:

afbeeldingen die catalogusbeschrijvingen moeten stofferen en illustreren (bv. Prenten);
de subverzamelingen die de kernen vormen van het erfgoed van de Koninklijke Bibliotheek (bv. de Librije van de Bourgondische hertogen);
de Belgicana, d.w.z. de werken die specifiek betrekking hebben op België en de Belgische publicaties;
documenten in verband met diverse onderzoeksprojecten of tentoonstellingen die van tijd tot tijd plaatsvinden in de Koninklijke Bibliotheek;
kwetsbare documenten waarvan de raadpleging zoveel mogelijk moet worden beperkt;
unieke en uitzonderlijke stukken.

In de praktijk is er voor de interne digitalisering geen gewone of buitengewone structurele financiering. De technische operaties worden van geval tot geval uitgevoerd door de Fotografische dienst en, op gedecentraliseerde wijze, binnen de afdelingen waar de documenten worden bewaard.

Uitbesteden aan een gespecialiseerde firma

Deze werkwijze komt stelselmatig in aanmerking voor twee soorten verzamelingen:

de kranten, wegens het grote aantal pagina’s en de nood aan OCR (automatische optische tekenherkenning),
de geluidsdocumenten, omdat voor hun digitalisering een bijzondere technische uitrusting vereist is.

In de praktijk wordt er alleen overwogen om uit te besteden in het kader van specifieke grootschalige digitaliseringsprojecten waarvoor buitengewone financiering beschikbaar is.

Pers

Belgica
Koninklijke Bibliotheek van België
Keizerslaan, 4
1000 Brussel

Communicatie/pers: Sara Lammens - Tel: +32(0)2-519.53.98

Belgica